Een eerlijke verdeling in circulair beleid

Circulair consumeren stagneert in Nederland. Waar voorlopers duurzame keuzes omarmen, blijft de massa achter. Kwetsbare groepen dreigen buiten de boot te vallen, waardoor ongelijkheid toeneemt en het draagvlak voor circulair beleid afneemt. Hoe zorgen we ervoor dat iedereen mee kán én wíl doen? In deze publicatie zetten wij uiteen hoe hier meer rekening mee gehouden kan worden in circulair beleid.

De circulaire transitie is in essentie een verdelingsvraagstuk

De circulaire transitie raakt de samenleving op verschillende manieren. Schaarser wordende materialen en stijgende prijzen zetten de draagkracht van kwetsbare consumentengroepen onder druk. Daarmee is de circulaire transitie in essentie een verdelingsvraagstuk: we moeten anders omgaan met onze materialen, maar de vraag is wie hiervan de voordelen ontvangt en wie juist de lasten draagt. Dit vraagt om beleid dat niet alleen duurzaam is, maar ook sociaal rechtvaardig.

Een eerlijke verdeling zorgt voor draagvlak

Uit onderzoek blijkt dat het draagvlak voor circulair en duurzaam beleid samenhangt met de perceptie van een eerlijke verdeling: Nederlanders steunen ambitieuzer klimaatbeleid als lage inkomens worden beschermd en de vervuiler betaalt. Toch wordt in de praktijk vaak alleen impliciet rekening gehouden met verdelingseffecten, waardoor beleid onbedoeld kan leiden tot een oneerlijke uitkomst. Het is daarom noodzakelijk om expliciet te sturen op een eerlijke verdeling van de lusten en lasten, zodat de circulaire transitie breed gedragen wordt.

Sturen op beschikbaarheid, betaalbaarheid en toegankelijkheid

Een eerlijke verdeling is niet vanzelfsprekend en vraagt om bewuste keuzes in beleid. In deze publicatie wordt het begrip ‘eerlijke verdeling’ concreet gemaakt aan de hand van drie thema’s: beschikbaarheid, betaalbaarheid en toegankelijkheid. Is het aanbod van circulaire producten en diensten bereikbaar voor iedereen? Zijn ze betaalbaar, ook voor kwetsbare groepen? En is het beleid toegankelijk, zowel formeel als informeel? Door deze vragen centraal te stellen, bieden we beleidsmakers een praktisch denkkader om rechtvaardigheid te verankeren in de circulaire transitie.

Over het onderzoek

In dit position paper presenteren we een handvatten voor beleidsmakers en andere betrokkenen om rechtvaardigheid centraal te stellen in circulair beleid. Het stuk biedt concrete stappen en verdelingsprincipes om de circulaire transitie eerlijk vorm te geven. Als ondersteuning hebben wij een uitgebreider denkkader ontwikkeld: een praktische tool die een beleidsmaker aan de hand van vragen door de verschillende thema’s van een eerlijke verdeling heen begeleidt. Werk jij ook aan een eerlijke transitie? Of wil je aan de slag met het denkkader? Neem contact op met Gwen Aartsma of Lucie Jansen van Copper8.